Het archeologisch onderzoek naar vindplaats Peest en de publieksactiviteiten eromheen zijn onderdeel van een breder innovatieproject. Voor dit project is subsidie toegekend door het Innovatieplatform Nederlandse Archeologie. Het project heeft twee belangrijke doelen: ervoor zorgen dat neanderthalervindplaatsen in de toekomst beter kunnen worden opgespoord en beschermd én onderzoeken hoe archeologisch onderzoek beter toegankelijk kan worden gemaakt voor een breed publiek.

Neanderthalervindplaatsen beter herkennen en beschermen

Neanderthalervindplaatsen zijn lastig op te sporen. Veel vindplaatsen zijn ontdekt doordat vuurstenen werktuigen uiteindelijk aan het maaiveld terechtkwamen en daar door oplettende zoekers werden gevonden. Maar tussen het moment waarop neanderthalers zo'n 50.000 jaar geleden hun werktuigen achterlieten en het moment waarop wij ze aan de oppervlakte vinden, kan er in de bodem veel zijn gebeurd.

In Peest onderzoeken we daarom welke landschappelijke, geologische en bodemkundige processen ervoor hebben gezorgd dat artefacten vanuit diepere bodemlagen uiteindelijk aan het maaiveld zichtbaar werden. Tegelijkertijd onderzoeken we hoe goed de verschillende vondstzones op De Akker nog bewaard zijn en waar nog resten aanwezig zijn die min of meer op hun oorspronkelijke plek liggen.

De kennis uit Peest staat daarbij niet op zichzelf. Voor het innovatieproject worden ongeveer honderd bekende midden-paleolithische vindplaatsen op het Drents-Friese keileemplateau samengebracht in een database. Daarbij wordt onder meer gekeken naar landschap, bodem, hoogte, afstand tot beekdalen en de omstandigheden waaronder vondsten zijn gedaan. Door deze gegevens met Peest te vergelijken, willen we uiteindelijk beter kunnen voorspellen waar neanderthalervindplaatsen te verwachten zijn en waar ze bewaard kunnen zijn gebleven. Die kennis kan helpen om deze zeer oude archeologie bij toekomstig onderzoek eerder te herkennen en beter te beschermen.

Archeologie toegankelijk maken

Het tweede deel van het innovatieproject gaat over de relatie tussen archeologisch onderzoek en de samenleving. Archeologie wordt immers niet alleen gedaan om kennis te verzamelen, maar ook om die kennis te delen en te laten zien waarom het verleden en de bescherming daarvan belangrijk zijn.

Binnen De Akker testen we daarom een nieuwe manier om publieksparticipatie en publieksbereik al vanaf het begin van een archeologisch project mee te nemen. Daarbij wordt vooraf nagedacht over wie bij het onderzoek kan worden betrokken, welke activiteiten daarbij passen, wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe deze kunnen worden georganiseerd en gefinancierd.

Peest vormt hiervoor de praktijkproef. De ervaringen met onder andere vrijwilligers, bezoekers, scholieren, kunstenaars en andere betrokkenen worden gebruikt om de aanpak te evalueren en verder te verbeteren. Het uiteindelijke doel is een werkwijze te ontwikkelen waarmee ook bij toekomstige archeologische projecten publieksbetrokkenheid eenvoudiger, doelgerichter en effectiever kan worden georganiseerd.